Als een installatie volledig wordt afgekeurd bij een NEN 3140-keuring, betekent dat meestal dat er meerdere ernstige afwijkingen zijn vastgesteld en dat de installatie of delen daarvan niet veilig genoeg zijn voor normaal gebruik. In de praktijk leidt dit vaak tot directe herstelmaatregelen, extra beheersmaatregelen of het buiten bedrijf stellen van risicovolle onderdelen.
Een volledige afkeuring betekent niet automatisch dat het hele pand direct spanningsloos moet, maar wel dat de geconstateerde gebreken serieus en aantoonbaar moeten worden opgevolgd. Welke acties nodig zijn, hangt af van de aard van de afwijkingen, het risico voor medewerkers en bezoekers, en de omvang van de installatie. Hieronder lees je wat een volledige afkeuring inhoudt, wat je direct moet doen en hoe herstel en herkeuring meestal verlopen.
Wat betekent een volledige afkeuring bij een NEN 3140-keuring?
Een volledige afkeuring bij een NEN 3140-keuring betekent dat de inspecteur heeft vastgesteld dat de installatie of de beoordeelde elektrische arbeidsmiddelen niet voldoen aan de relevante veiligheidscriteria voor gebruik. Dat wijst meestal op een combinatie van zichtbare gebreken, meetafwijkingen of tekortkomingen in beheer, documentatie of onderhoud.
Meer informatie over NEN-3140-certificering helpt om dit onderscheid goed te begrijpen. NEN 3140 is een norm voor veilige bedrijfsvoering van werkzaamheden aan, nabij of met elektrische installaties en arbeidsmiddelen in het laagspanningsgebied. De norm zelf is geen wet, maar wordt in de praktijk vaak gebruikt om invulling te geven aan de zorgplicht rond arbeidsveiligheid.
Bij een NEN 3140-keuring worden doorgaans een visuele inspectie en metingen of beproevingen uitgevoerd. De inspectie beoordeelt of een installatie veilig gebruikt kan worden en of gebreken aanwezig zijn die de bedrijfsvoering kunnen verstoren of risico’s kunnen vergroten. Als er sprake is van onmiddellijk gevaar, moet het betreffende deel volgens de norm uit bedrijf worden genomen, worden beveiligd tegen herinschakeling of direct worden hersteld. Dit is een eis uit de norm zelf.
Volledige afkeuring betekent in de praktijk vaak het volgende:
- de installatie voldoet niet aan de minimale gebruiksveiligheid
- er zijn meerdere afwijkingen met verhoogd risico vastgesteld
- normaal gebruik zonder maatregelen is niet verantwoord
- herstel en een herbeoordeling zijn nodig voordat goedkeuring mogelijk is
Wat moet je direct doen als je installatie volledig is afgekeurd?
Als je installatie volledig is afgekeurd, moet je eerst vaststellen welke onderdelen direct gevaar opleveren en welke maatregelen onmiddellijk nodig zijn. De prioriteit ligt bij het beheersen van risico’s, het voorkomen van gebruik van onveilige delen en het organiseren van herstel door een gekwalificeerde vakprofessional.
Begin met het inspectierapport zorgvuldig te laten toelichten. Niet elke afkeuring heeft dezelfde impact. Soms gaat het om een combinatie van ernstige gebreken in verdeelinrichtingen, bekabeling en aangesloten apparatuur. In andere gevallen zit het probleem vooral in één kritisch deel van de installatie dat de rest van het systeem beïnvloedt.
De meest logische eerste acties zijn:
- bepaal welke gebreken direct gevaar opleveren
- stel risicovolle installatiedelen buiten gebruik als dat in het rapport staat aangegeven
- voorkom herinschakeling van afgekeurde delen
- schakel een deskundige installateur of onderhoudspartner in voor herstel
- leg vast welke tijdelijke maatregelen zijn genomen
- plan een herkeuring nadat de gebreken zijn opgelost
Voor bedrijven is het ook verstandig om intern direct de verantwoordelijke personen te informeren, zoals facility management, de technische dienst, HSE of de directie. Zo voorkom je dat een afgekeurd onderdeel toch weer in gebruik wordt genomen. Als er polisvoorwaarden of contractuele eisen spelen, kan het daarnaast verstandig zijn om ook de verzekeringsadviseur te raadplegen. Dat is afhankelijk van de situatie en de polisvoorwaarden.
Welke gebreken leiden vaak tot een volledige afkeuring?
Gebreken die vaak tot een volledige afkeuring bij een NEN 3140-keuring leiden, zijn afwijkingen die direct invloed hebben op elektrische veiligheid, aanraakveiligheid, bescherming tegen overbelasting of de algemene betrouwbaarheid van de installatie. Meestal gaat het niet om één klein gebrek, maar om een patroon van tekortkomingen.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- beschadigde of ondeugdelijk aangelegde bekabeling
- ontbrekende afscherming van actieve delen
- defecte of verkeerd toegepaste beveiligingen
- losse verbindingen of tekenen van oververhitting in verdeelkasten
- ondeugdelijke aarding of problemen met aardlekbeveiliging
- niet-passende uitbreidingen of aanpassingen aan een bestaande installatie
- achterstallig onderhoud of zichtbare slijtage van componenten
- gebrek aan actuele tekeningen, specificaties of inspectiegegevens waar die wel nodig zijn
Ook aangesloten arbeidsmiddelen kunnen bijdragen aan afkeuring. Sinds 2019 vallen volgens de uitleg van EKCN ook vast aangesloten apparaten onder de reikwijdte van NEN 3140. Daardoor kan een installatie mede worden afgekeurd door onveilige vaste apparatuur, foutieve aansluitingen of combinaties van installatie en machinepark die niet meer passen bij het oorspronkelijke ontwerp of gebruik.
Bij verbouwingen, uitbreidingen of wijzigingen aan het machinepark ontstaan in de praktijk regelmatig nieuwe risico’s. Een installatie die eerder acceptabel was, kan dan alsnog niet meer aansluiten op de actuele belasting, indeling of gebruiksomstandigheden.
Hoe verloopt herstel en herkeuring na een afkeuring?
Herstel en herkeuring na een afkeuring verlopen meestal in vier fasen: analyse van de afwijkingen, technisch herstel, controle van de uitgevoerde maatregelen en daarna een herinspectie. Het doel is niet alleen repareren, maar aantonen dat de relevante gebreken daadwerkelijk zijn opgelost.
De eerste stap is het vertalen van het inspectierapport naar een herstelplan. Daarbij is het belangrijk om prioriteit te geven aan afwijkingen met direct veiligheidsrisico. Vervolgens voert een gekwalificeerde installateur de noodzakelijke correcties uit. Dat kan variëren van het vervangen van componenten tot het aanpassen van verdeelinrichtingen, bekabeling of beveiligingen.
Na herstel volgt meestal een controle op de uitgevoerde werkzaamheden. Daarna wordt de NEN 3140-herkeuring ingepland. Tijdens die herkeuring kijkt de inspecteur of de eerder afgekeurde punten aantoonbaar zijn opgelost en of de installatie weer veilig gebruikt kan worden binnen de beoordeelde scope.
Let op twee praktische punten:
- een herkeuring is geen automatisch administratief vinkje, maar een nieuwe beoordeling van de relevante onderdelen
- als tijdens herstel blijkt dat de installatie ingrijpend is gewijzigd, kan ook toetsing aan andere normen of aanvullende inspecties relevant zijn, afhankelijk van de situatie
Bij nieuwe installaties, uitbreidingen of substantiële wijzigingen kan bijvoorbeeld ook NEN 1010 een rol spelen. Bij brandveiligheidsvragen kunnen daarnaast NTA 8220 of een SCIOS Scope 10-inspectie relevant zijn. Dat is iets anders dan een NEN 3140-keuring, omdat die normen en inspecties een ander doel en beoordelingskader hebben.
Hoe helpt EKCN bij een volledig afgekeurde installatie na een NEN 3140-keuring?
Bij een volledig afgekeurde installatie helpt een onafhankelijke inspectiepartner vooral door duidelijk te maken wat er precies is afgekeurd, welke risico’s prioriteit hebben en welke vervolgstappen nodig zijn voor herstel en herkeuring. Dat voorkomt onduidelijkheid, vertraging en onnodige verstoring van de bedrijfsvoering.
EKCN ondersteunt organisaties hierbij concreet met:
- heldere rapportages waarin afwijkingen en aandachtspunten praktisch worden uitgelegd
- onafhankelijke inspecties volgens het juiste beoordelingskader voor de installatie
- korte doorlooptijden zodat herstel en herkeuring snel kunnen worden ingepland
- proactieve planning van vervolgkeuringen om verlopen inspectiedata te helpen voorkomen
- duidelijk onderscheid tussen NEN 3140, NEN 1010, Scope 8, Scope 10, Scope 12 en NTA 8220
Wil je laten beoordelen welke vervolgstap past bij een afgekeurde installatie, neem dan contact op via de contactpagina of vraag direct een inspectie aan via offerte aanvragen.