Ja, gehuurd gereedschap kan onder NEN 3140 vallen zodra het binnen uw organisatie wordt gebruikt als elektrisch arbeidsmiddel. De vraag is daarbij niet alleen van wie het gereedschap is, maar vooral wie het gebruikt, in welke staat het verkeert en of veilig gebruik aantoonbaar is georganiseerd.
Dat betekent in de praktijk dat u gehuurd elektrisch gereedschap niet automatisch zonder controle kunt inzetten, ook niet als de verhuurder aangeeft dat het materieel is nagekeken. NEN 3140 gaat over veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen in laagspanning. Hieronder leest u wie waarvoor verantwoordelijk is, wanneer hercontrole nodig kan zijn en hoe u dit praktisch organiseert.
Moet gehuurd gereedschap volgens NEN 3140 worden gekeurd?
Ja, gehuurd gereedschap moet volgens NEN 3140 worden beoordeeld en gecontroleerd als het als elektrisch arbeidsmiddel binnen uw bedrijf wordt gebruikt. NEN 3140 maakt daarbij geen praktisch onderscheid op basis van eigendom, maar kijkt naar veilig gebruik, beheer en onderhoud van elektrische arbeidsmiddelen.
Voor veel organisaties is dat het belangrijkste uitgangspunt. Zodra medewerkers werken met boormachines, slijpers, verlengkabels, bouwstroommaterieel of ander elektrisch gereedschap, moet de werkgever zorgen voor een veilige werkomgeving. Dat volgt uit de bedrijfsvoering rond elektrische arbeidsmiddelen. Een verhuurd apparaat kan dus niet alleen op vertrouwen worden ingezet.
Wel is het belangrijk om zorgvuldig te formuleren. NEN 3140 is een norm voor veilige bedrijfsvoering. De manier waarop u daaraan invulling geeft, hangt af van het type gereedschap, de gebruiksomgeving, de gebruiksintensiteit en de staat van het materieel. Een formele periodieke keuring is niet in elke situatie exact hetzelfde georganiseerd, maar een controle op veilige inzetbaarheid is wel essentieel.
In de praktijk betekent dit meestal dat u moet kunnen aantonen dat het gehuurde gereedschap:
- geschikt is voor het beoogde gebruik
- geen zichtbare beschadigingen of gebreken heeft
- eerder is geïnspecteerd of beproefd waar dat nodig is
- binnen een passend beheerproces valt
Wie meer wil weten over de norm en de praktische toepassing ervan, vindt meer informatie over NEN 3140-certificering.
Wie is verantwoordelijk voor de keuring van gehuurd gereedschap?
De verantwoordelijkheid voor de keuring van gehuurd gereedschap ligt vaak deels bij de verhuurder en deels bij de gebruiker of werkgever. De verhuurder kan verantwoordelijk zijn voor onderhoud en eerdere inspecties, maar de gebruiker blijft verantwoordelijk voor veilig gebruik op de werkplek.
Dat onderscheid is belangrijk. Een verhuurbedrijf kan gereedschap afleveren met een keuringssticker, inspectierapport of onderhoudsregistratie. Dat is nuttige informatie, maar het ontslaat de inhurende partij niet van de plicht om te beoordelen of het gereedschap op dat moment veilig gebruikt kan worden.
Voor operationeel verantwoordelijken betekent dit meestal:
- controleer of documentatie van de verhuurder aanwezig is
- beoordeel of de keuringsdatum nog passend is voor het gebruik
- voer voor ingebruikname een visuele controle uit
- haal gereedschap met schade of twijfel direct uit gebruik
Bij intensief gebruik, gebruik op bouwplaatsen of inzet in een ruwe omgeving kan een extra controle nodig zijn, ook als het gereedschap recent door de verhuurder is beoordeeld. NEN 3140 kijkt namelijk naar de feitelijke risico’s tijdens gebruik, niet alleen naar administratief eigendom.
Wanneer moet gehuurd elektrisch gereedschap opnieuw worden gecontroleerd?
Gehuurd elektrisch gereedschap moet opnieuw worden gecontroleerd wanneer de gebruiksomstandigheden, de staat van het gereedschap of de risico’s daar aanleiding toe geven. NEN 3140 werkt met passende regelmaat, niet met één universeel interval voor elk arbeidsmiddel.
Dat betekent dat een vaste termijn zonder context vaak te simpel is. De benodigde frequentie hangt af van onder meer:
- de intensiteit van het gebruik
- de omgeving, zoals stof, vocht of mechanische belasting
- het type gereedschap en de beschermingsklasse
- eerder geconstateerde afwijkingen of beschadigingen
- voorschriften van de fabrikant of verhuurder
Een extra controle ligt voor de hand als het gereedschap is gevallen, nat is geworden, zichtbaar beschadigd is of langere tijd op een zware locatie is gebruikt. Ook bij wisseling van project, gebruiker of werkomgeving is een nieuwe beoordeling verstandig.
De norm schrijft in bredere zin voor dat bestaande arbeidsmiddelen met passende regelmaat worden geïnspecteerd om gebreken te ontdekken die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. Dat is een eis uit de norm zelf, geen zelfstandige wettelijke formulering. In de praktijk vraagt dit om een risicogestuurde aanpak in plaats van blind varen op een sticker of oude keuringsdatum.
Hoe controleer je of gehuurd gereedschap veilig gebruikt kan worden?
U controleert of gehuurd gereedschap veilig gebruikt kan worden door eerst de documentatie te beoordelen, daarna een visuele controle uit te voeren en bij twijfel of volgens het beheerproces een deskundige inspectie of beproeving te laten doen. Gebruik beschadigd of twijfelachtig gereedschap niet.
Een praktische controle bestaat meestal uit de volgende onderdelen:
- Controleer of het gereedschap herkenbaar is geregistreerd of gelabeld.
- Bekijk of een keurings- of inspectieaanduiding aanwezig is.
- Controleer kabels, stekkers, behuizing, trekontlasting en schakelaars op schade.
- Let op sporen van oververhitting, vervuiling, vocht of ondeugdelijke reparaties.
- Beoordeel of het gereedschap past bij de omgeving en de werkzaamheden.
- Neem het gereedschap uit gebruik bij twijfel of zichtbare gebreken.
Ga niet zelf meten of beproeven als u daar niet voor bent aangewezen of opgeleid. Volgens NEN 3140 moeten inspectie, meting en beproeving op een passende manier worden uitgevoerd. Bij elektrische risico’s hoort beoordeling door een deskundige of voldoende onderrichte verantwoordelijke, afhankelijk van de situatie binnen uw organisatie.
Voor bedrijven met veel tijdelijk of gehuurd materieel is het verstandig om dit op te nemen in het algemene beheer van arbeidsmiddelen. Daarmee voorkomt u dat gehuurd gereedschap buiten het veiligheidsproces valt.
Hoe helpt EKCN bij de NEN 3140-keuring van gehuurd gereedschap?
Bij gehuurd gereedschap helpt een onafhankelijke inspectiepartner vooral door duidelijk te maken welke controles nodig zijn, hoe NEN 3140 in uw situatie praktisch wordt toegepast en hoe u aantoonbaar grip houdt op elektrische arbeidsmiddelen. Dat is vooral relevant voor organisaties met meerdere locaties, wisselende projecten of veel tijdelijk materieel.
- beoordeling van uw situatie en gebruiksomgeving voor gehuurd elektrisch gereedschap
- uitleg over het verschil tussen normeisen, interne beheerplicht en eventuele verzekeringsvoorwaarden
- inspecties en rapportages die aansluiten op NEN 3140 en de praktijk van uw organisatie
- ondersteuning bij planning, hercontroles en het signaleren van afkeurpunten
- afstemming met bredere inspectievraagstukken rond installaties, machines en arbeidsveiligheid
EKCN ondersteunt organisaties met heldere inspecties, korte doorlooptijden en praktische rapportage rond de NEN 3140-keuring van gehuurd gereedschap. Wilt u laten beoordelen welke aanpak past bij uw bedrijf, neem dan contact op via de contactpagina of direct offerte aanvragen.