Nee, nieuw aangeschafte apparatuur hoeft meestal niet automatisch direct na aankoop apart gekeurd te worden volgens NEN 3140. In de praktijk is een eerste beoordeling vooral nodig bij ingebruikname, bij twijfel over de staat of toepassing, of wanneer de werkomgeving extra risico geeft.
Het belangrijkste onderscheid is dat nieuwe apparatuur vaak al met een fabrieksverklaring of conformiteitsmarkering wordt geleverd, terwijl NEN 3140 gaat over veilig gebruik, beheer en inspectie van elektrische arbeidsmiddelen binnen uw organisatie. Hieronder leest u wanneer een eerste inspectie verstandig is, wat het verschil is tussen documentatie en keuring, en hoe u de juiste keuringsfrequentie bepaalt.
Moet nieuwe apparatuur direct gekeurd worden volgens NEN 3140?
Nieuwe apparatuur hoeft doorgaans niet direct na levering volledig gekeurd te worden volgens NEN 3140, zolang het arbeidsmiddel aantoonbaar geschikt en veilig is voor gebruik. Wel moet een werkgever vóór ingebruikname beoordelen of de apparatuur past bij de werkomgeving, onbeschadigd is en veilig kan worden ingezet.
Dat onderscheid is belangrijk. Een nieuw apparaat uit de doos is niet automatisch zonder meer geschikt voor elke werkplek. Denk aan een boormachine voor een droge binnenruimte versus gebruik op een bouwplaats, in een vochtige ruimte of in een productieomgeving met verhoogde kans op beschadiging. De norm richt zich niet alleen op het apparaat zelf, maar op de veilige bedrijfsvoering eromheen.
Bij elektrische arbeidsmiddelen geldt in de kern dat inspectie bedoeld is om vast te stellen of een arbeidsmiddel voldoet aan de toepasselijke eisen en veilig is voor gebruik. Voor bestaande arbeidsmiddelen gebeurt dat met passende regelmaat. Voor nieuwe middelen ligt de nadruk eerst op een goede ingebruiknamecontrole en daarna op een passend inspectie-interval.
Wie meer achtergrond zoekt over de norm en toepassing in de praktijk, vindt meer informatie over NEN-3140-certificering.
Wanneer is een eerste inspectie van nieuw aangeschafte apparatuur wel verstandig?
Een eerste inspectie van nieuw aangeschafte apparatuur is verstandig zodra er reden is om te twijfelen aan de geschiktheid, de staat of de gebruiksomstandigheden van het arbeidsmiddel. Dat geldt ook wanneer het apparaat intensief wordt gebruikt, vaak wordt verplaatst of in een zwaardere omgeving terechtkomt.
In de praktijk is een eerste inspectie vooral aan te raden in de volgende situaties:
- bij zichtbare transportschade of ontbrekende onderdelen
- bij tweedehands of gereviseerde apparatuur die als nieuw is aangeschaft
- bij gebruik in vochtige, stoffige, warme of mechanisch belastende omgevingen
- bij handgereedschap of andere middelen die veel worden aangeraakt of verplaatst
- bij complexe machines waarbij ook de aansluiting, beveiliging of integratie in het proces relevant is
- wanneer interne procedures, een audit of polisvoorwaarden hierom vragen
Ook de deskundigheid van de gebruiker speelt mee. De ontwerpnorm NEN 3140 uit 2026 noemt voor inspectie-intervallen van arbeidsmiddelen onder meer gebruiksfrequentie, deskundigheid van de gebruiker, omgeving en kans op beschadiging als bepalende factoren. Diezelfde factoren maken ook duidelijk waarom een eerste inspectie soms direct bij ingebruikname logisch is.
Bij twijfel is het verstandig om niet alleen naar de aankoopdatum te kijken, maar naar het werkelijke risico in de praktijk. Een nieuw verlengsnoer in een kantooromgeving vraagt iets anders dan een nieuw elektrisch arbeidsmiddel in een werkplaats of logistieke hal.
Wat is het verschil tussen een fabrieksverklaring, ingebruiknamecontrole en NEN 3140-keuring?
Een fabrieksverklaring toont aan wat de fabrikant heeft geleverd, een ingebruiknamecontrole beoordeelt of het arbeidsmiddel veilig kan worden ingezet op uw locatie, en een NEN 3140-keuring is een inspectie binnen de bedrijfsvoering om veilig gebruik en beheer aantoonbaar te maken.
Deze drie worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze iets anders betekenen.
- Fabrieksverklaring: documentatie van de fabrikant, zoals een conformiteitsverklaring, handleiding of productspecificatie. Dit zegt iets over ontwerp, productie en beoogd gebruik.
- Ingebruiknamecontrole: een praktische controle voordat medewerkers het apparaat echt gaan gebruiken. Hierbij kijkt u bijvoorbeeld naar beschadigingen, juiste aansluiting, compleetheid en geschiktheid voor de omgeving.
- NEN 3140-keuring: een inspectie op basis van de norm voor veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en arbeidsmiddelen. Die inspectie kan bestaan uit visuele controle, meting of beproeving, afhankelijk van het type middel en het risico.
Belangrijk is dat een fabrieksverklaring een interne beoordeling niet vervangt. Andersom betekent een goede ingebruiknamecontrole ook niet dat verdere periodieke inspectie overbodig is. Voor complexe of uitgebreide arbeidsmiddelen kunnen aanvullende controles nodig zijn, zeker als veiligheidsfuncties een rol spelen.
Bij machines of installaties die onderdeel worden van een groter geheel kan daarnaast ook NEN 1010 relevant zijn voor de aanleg of wijziging van de elektrische installatie. Dat is een andere norm met een ander doel dan NEN 3140.
Hoe bepaal je de keuringsfrequentie voor nieuwe elektrische arbeidsmiddelen?
De keuringsfrequentie voor nieuwe elektrische arbeidsmiddelen bepaal je niet alleen op basis van nieuw of oud, maar op basis van risico. Volgens NEN 3140 spelen gebruiksfrequentie, deskundigheid van de gebruiker, omgeving en kans op beschadiging een centrale rol bij het vaststellen van het inspectie-interval.
Een vaste standaardtermijn voor alle nieuwe apparatuur is daarom niet verstandig. Een apparaat dat zelden wordt gebruikt in een schone kantooromgeving vraagt meestal een ander interval dan een handlamp, haspel of boormachine op een bouwplaats.
Bij het bepalen van de frequentie kunt u deze vragen gebruiken:
- Hoe vaak wordt het arbeidsmiddel gebruikt?
- Wie gebruikt het middel en hoe deskundig zijn die gebruikers?
- In welke omgeving wordt het ingezet, bijvoorbeeld droog, vochtig, stoffig of industrieel?
- Hoe groot is de kans op stoten, trekken, vallen of andere beschadiging?
- Zijn er eerdere afwijkingen, storingen of reparaties geweest?
Voor handgedragen of veelvuldig aangeraakte arbeidsmiddelen is een visuele controle vóór gebruik vaak al een belangrijk onderdeel van veilig beheer. Bij twijfel over de veiligheid mag een arbeidsmiddel niet worden gebruikt. Dat is een eis uit de norm zelf, geen zelfstandige wettelijke verplichting.
Voor organisaties met veel middelen is het verstandig om niet alleen losse keurstickers te gebruiken, maar ook een register met inspectiedatum, volgende inspectiedatum en status. Zo blijft aantoonbaar welke middelen zijn beoordeeld en wanneer herinspectie nodig is.
Hoe helpt EKCN bij NEN 3140-keuring van nieuw aangeschafte apparatuur?
Bij de NEN 3140-keuring van nieuw aangeschafte apparatuur helpt EKCN vooral door te beoordelen wat in uw situatie echt nodig is: alleen een ingebruiknamecontrole, een eerste inspectie of opname in een periodiek keuringsplan. Dat voorkomt onduidelijkheid en sluit beter aan op uw werkomgeving, risico’s en documentatieplicht.
- beoordeling van nieuwe elektrische arbeidsmiddelen in relatie tot gebruik, omgeving en risico
- duidelijke uitleg over het verschil tussen ingebruiknamecontrole, periodieke inspectie en bredere inspecties van installaties
- rapportage met bevindingen en praktische opvolgpunten
- ondersteuning bij planning en bewaking van toekomstige keuringsmomenten
- afstemming wanneer ook andere inspecties relevant kunnen zijn, zoals Scope 8 bij vaste installaties en aangesloten apparatuur
Wilt u laten beoordelen welke aanpak past bij uw nieuwe apparatuur of machinepark, neem dan contact op via de contactpagina of vraag direct een offerte aan.