Een NEN 3140-keuring is voor een zorginstelling vaak nodig voor veilig gebruik en beheer van elektrische installaties en arbeidsmiddelen, maar in veel situaties niet voldoende als enige keuring. Of er meer nodig is, hangt af van het doel van de beoordeling, de staat van de installatie, eventuele verbouwingen, de aanwezigheid van machines of medische apparatuur en de eisen van verzekeraar, opdrachtgever of interne governance.
Voor zorginstellingen is vooral het onderscheid belangrijk tussen arbeidsveiligheid, brandveiligheid en oplevering of wijziging van installaties. Juist omdat een zorgomgeving continu in gebruik is en uit meerdere ruimten, installaties en gebruikers bestaat, komen verschillende normen en inspecties vaak naast elkaar voor. Hieronder leest u wanneer NEN 3140 volstaat en wanneer aanvullende keuringen logisch of nodig kunnen zijn.
Wat is een NEN 3140-keuring voor een zorginstelling?
Een NEN 3140-keuring voor een zorginstelling is een inspectie die zich richt op de veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen in laagspanning. Het doel is om risico’s op elektrische ongevallen te signaleren en te beheersen, zodat medewerkers en bezoekers veilig kunnen werken en verblijven.
In de praktijk gaat het bij NEN 3140 om gebruik, beheer en onderhoud van bestaande elektrische installaties en arbeidsmiddelen. De norm vormt in Nederland een belangrijke basis voor veilig werken aan of nabij elektrische installaties. Daarbij horen duidelijke werkafspraken, passende verantwoordelijkheden en goed opgeleid personeel.
Een inspectie volgens NEN 3140 bestaat doorgaans uit een combinatie van visuele controle en meting of beproeving. Nieuwe installaties en wijzigingen of uitbreidingen moeten volgens de norm vóór ingebruikname worden geïnspecteerd. Bestaande installaties en arbeidsmiddelen moeten met passende regelmaat worden beoordeeld om gebreken tijdig te ontdekken.
Voor een zorginstelling is dat relevant omdat er vaak sprake is van intensief gebruik, veel gebruikers, technische ruimten, ondersteunende apparatuur en een grote behoefte aan continuïteit. Meer achtergrond vindt u via meer informatie over NEN-3140-certificering.
Wanneer is een NEN 3140-keuring alleen niet voldoende?
Een NEN 3140-keuring alleen is niet voldoende wanneer een zorginstelling ook inzicht nodig heeft in brandveiligheidsrisico’s, opleveringseisen bij nieuwe of aangepaste installaties, of specifieke verzekeringsvoorwaarden. NEN 3140 kijkt vooral naar veilige bedrijfsvoering en arbeidsveiligheid, niet naar alle mogelijke doelen van een elektrische inspectie.
Dat speelt bijvoorbeeld in deze situaties:
- bij nieuwbouw, renovatie of uitbreiding van een installatie
- bij verbouwing van afdelingen of technische ruimten
- bij uitbreiding van het machinepark of andere aangesloten apparatuur
- wanneer de verzekeraar aanvullende inspecties kan vereisen
- wanneer brandveiligheid apart moet worden beoordeeld
Vooral in zorggebouwen komt dit vaak voor. Een eerder afgegeven verklaring of inspectieresultaat kan zijn geldigheid verliezen na een verbouwing, uitbreiding van het gebouw of uitbreiding van installaties en apparatuur. Dan kan een nieuwe of aanvullende keuring nodig zijn, afhankelijk van de situatie en de polisvoorwaarden.
Ook is het belangrijk om NEN 3140 niet te verwarren met een brandveiligheidsinspectie. De kennisbasis van EKCN maakt duidelijk dat NEN 3140 en Scope 10 een ander doel hebben. NEN 3140 richt zich op arbeidsveiligheid en veilig gebruik. Scope 10 richt zich op brandveiligheid van elektrische installaties en aangesloten apparatuur. Een goed resultaat op de ene keuring betekent dus niet automatisch dat ook aan de andere doelstelling is voldaan.
Wat is het verschil tussen NEN 3140, Scope 10 en NEN 1010?
Het verschil tussen NEN 3140, Scope 10 en NEN 1010 zit vooral in het doel en het moment van beoordelen. NEN 3140 gaat over veilige bedrijfsvoering van bestaande installaties en arbeidsmiddelen, Scope 10 over brandveiligheid van elektrische installaties en aangesloten apparatuur, en NEN 1010 over ontwerp en aanleg van nieuwe of gewijzigde laagspanningsinstallaties.
Kort samengevat:
- NEN 3140 richt zich op gebruik, beheer en onderhoud van bestaande installaties en arbeidsmiddelen
- Scope 10 richt zich op het signaleren van brandrisico’s in elektrische installaties, machines en aangesloten apparatuur
- NEN 1010 richt zich op ontwerp en aanleg van nieuwe installaties en op wijzigingen of uitbreidingen
Voor zorginstellingen is dat onderscheid praktisch belangrijk. Laat u een nieuwe vleugel bouwen of wordt een verdeelinrichting aangepast, dan speelt NEN 1010 bij oplevering en wijziging. Wilt u beoordelen of de bestaande installatie veilig wordt gebruikt door personeel en in beheer is, dan komt NEN 3140 in beeld. Wilt u specifiek brandrisico’s in de elektrische installatie laten beoordelen, dan kan Scope 10 relevant zijn.
Volgens de kennisbasis van EKCN vinden verzekeraars dat NEN 1010 en NEN 3140 samen niet altijd voldoende inzicht geven in brandveiligheid. Dat is een belangrijke reden waarom Scope 10 in de praktijk vaak apart wordt gevraagd. Dat is geen automatische wettelijke verplichting, maar kan wel worden vereist afhankelijk van gebouw, gebruik en polisvoorwaarden.
Welke keuringen zijn vaak nodig in een zorginstelling?
Welke keuringen vaak nodig zijn in een zorginstelling hangt af van het gebouw, de installaties en de risico’s, maar in de praktijk gaat het vaak om een combinatie van NEN 3140, een brandveiligheidsinspectie zoals Scope 10 en bij nieuwbouw of aanpassingen een beoordeling in relatie tot NEN 1010. Eén enkele keuring dekt zelden alle vragen af.
Veelvoorkomende combinaties zijn:
- NEN 3140 voor veilige bedrijfsvoering van bestaande installaties en arbeidsmiddelen
- Scope 8 wanneer een organisatie een verdergaande inspectie op arbeidsveiligheid wil of wanneer dit vanuit verzekeraar of beleid wordt gevraagd
- Scope 10 voor brandveiligheid van elektrische installaties en aangesloten apparatuur
- NEN 1010 bij oplevering, verbouwing, uitbreiding of wijziging van installaties
- Scope 12 als de zorginstelling ook een zonnestroominstallatie heeft
Scope 8 en NEN 3140 liggen inhoudelijk dicht bij elkaar, maar zijn niet hetzelfde. Volgens EKCN bouwt Scope 8 voort op NEN 3140 en gaat deze inspectie verder in methodiek en rapportage. Scope 8 en Scope 10 vullen elkaar aan, omdat de eerste op arbeidsveiligheid ziet en de tweede op brandveiligheid.
Voor zorginstellingen met zonnepanelen staat Scope 12 weer los van Scope 10, omdat Scope 12 specifiek over zonnestroominstallaties gaat. Toch kan het efficiënt zijn om beide te combineren zodra een organisatie zelf stroom opwekt. Dat voorkomt versnippering in planning en beoordeling.
Hoe helpt EKCN met de juiste keuringen voor zorginstellingen?
EKCN helpt zorginstellingen met het kiezen en plannen van de juiste elektrische keuringen door eerst te kijken naar het doel van de inspectie, de aard van het gebouw, aanwezige installaties, eerdere rapportages en mogelijke eisen vanuit verzekeraar of project. Zo ontstaat een praktisch keuringsplan zonder onnodige overlap.
- beoordeelt welke inspectie past bij arbeidsveiligheid, brandveiligheid of oplevering
- maakt onderscheid tussen NEN 3140, Scope 8, Scope 10, Scope 12 en NEN 1010
- houdt rekening met verbouwingen, uitbreidingen en wijzigingen die een nieuwe beoordeling nodig kunnen maken
- plant inspecties zo dat de verstoring van de zorgorganisatie beperkt blijft
- legt bevindingen helder vast in rapportages en bewaakt keuringsdata voor vervolgafspraken
Voor organisaties die snel duidelijkheid willen over hun situatie, kan EKCN gericht adviseren en de benodigde inspecties uitvoeren. Neem contact op via de contactpagina of vraag direct een inspectie aan via offerte aanvragen.