Een exact jaarlijks aantal bedrijfsbranden door elektrische installaties is niet als één vast landelijk cijfer te geven zonder actuele bron per sector en definitie, maar elektrische installaties en aangesloten apparatuur vormen wel een belangrijke oorzaak van bedrijfsbranden. In de praktijk ontstaan deze branden vaak door gebreken, overbelasting, slecht onderhoud, onjuiste uitbreidingen of defecte aangesloten machines.
Voor ondernemers is vooral relevant dat het risico meestal niet door één zichtbaar defect ontstaat, maar door een combinatie van slijtage, gebruiksomstandigheden en onvoldoende controle. Daarom zijn periodieke inspecties zoals meer informatie over NEN-3140-certificering en, afhankelijk van de situatie, Scope 10 of andere beoordelingen belangrijk om risico’s tijdig te signaleren.
Hieronder lees je waardoor elektrische bedrijfsbranden ontstaan, hoe je verhoogd brandrisico herkent en welke inspecties kunnen helpen om schade en uitval te beperken.
Hoeveel bedrijfsbranden worden jaarlijks veroorzaakt door elektrische installaties?
Een exact en universeel jaarcijfer voor bedrijfsbranden door elektrische installaties is lastig vast te stellen, omdat registraties verschillen per bron, sector en oorzaakindeling. Wel geldt dat elektrische installaties, verdeelinrichtingen en aangesloten apparatuur structureel tot de relevante brandoorzaken in bedrijfsgebouwen behoren.
Dat betekent niet dat elke elektrische storing direct tot brand leidt. Het risico neemt vooral toe wanneer installaties verouderen, worden aangepast zonder goede beoordeling of intensief worden belast door machines, keukenapparatuur, laadvoorzieningen of PV-installaties. Ook omgevingsfactoren zoals stof, vocht, trillingen en warmte spelen een grote rol.
Voor bedrijven is de praktische vraag daarom minder hoeveel branden er landelijk precies zijn, en meer of de eigen installatie brandrisico’s bevat die nog niet zichtbaar zijn. Juist daar bieden inspecties en periodieke beoordelingen toegevoegde waarde.
Waardoor ontstaan bedrijfsbranden in elektrische installaties?
Bedrijfsbranden in elektrische installaties ontstaan meestal door warmteontwikkeling op de verkeerde plek. Die warmte kan worden veroorzaakt door losse verbindingen, overbelasting, beschadigde componenten, veroudering, vervuiling of defecte aangesloten apparatuur en machines.
Een elektrische installatie hoort stroom veilig te verdelen en af te schakelen wanneer dat nodig is. Zodra verbindingen verslechteren of componenten niet meer passen bij het werkelijke gebruik, kan plaatselijke verhitting ontstaan. Dat begint soms klein, bijvoorbeeld in een groepenkast, lasdoos, wandcontactdoos of aansluitpunt van een machine.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- loszittende of gecorrodeerde verbindingen
- overbelaste groepen of verdeelinrichtingen
- onjuiste uitbreidingen of tijdelijke oplossingen die permanent zijn blijven zitten
- verouderde of beschadigde bekabeling
- defecte machines of andere aangesloten elektrische apparatuur
- vervuiling door stof, vet of vocht
- onvoldoende afstemming tussen installatieontwerp en actueel gebruik
Bij brandveiligheid gaat het bovendien niet alleen om de vaste installatie. Volgens de context van Scope 10 en NTA 8220 wordt ook gekeken naar aangesloten apparatuur, omdat brand juist daar vaak begint of wordt versterkt.
Hoe herken je een verhoogd brandrisico in een elektrische installatie?
Een verhoogd brandrisico in een elektrische installatie herken je vaak aan signalen van oververhitting, slijtage of onjuist gebruik. Denk aan verkleuring, brandlucht, regelmatig uitvallende beveiligingen, warme verdeelkasten, beschadigde kabels of installaties die niet meer passen bij de huidige belasting.
Sommige signalen zijn duidelijk zichtbaar, andere merk je vooral in de bedrijfsvoering. Een installatie die jaren geleden geschikt was, kan inmiddels te zwaar worden belast door extra machines, airco’s, laadpunten of uitbreiding van productieprocessen.
Let in elk geval op deze waarschuwingssignalen:
- regelmatig uitschakelende automaten of aardlekschakelaars
- warme of brommende groepenkasten en verdeelinrichtingen
- verkleuring, smeltsporen of brandlucht bij schakelmateriaal
- loshangende, beschadigde of geïmproviseerde bekabeling
- veel stekkerdozen of verlengoplossingen als vaste voorziening
- stofophoping, vocht of corrosie in technische ruimten
- verbouwingen of uitbreidingen zonder herbeoordeling van de installatie
Ook organisatorische signalen tellen mee. Als onduidelijk is wie installatieverantwoordelijke is, welke delen recent zijn aangepast of wanneer de laatste inspectie plaatsvond, neemt de kans toe dat risico’s onopgemerkt blijven. Binnen de systematiek van NEN 3140 moet veilige bedrijfsvoering juist periodiek worden beoordeeld en moeten gebreken die gevaar opleveren zo snel mogelijk worden hersteld. Dit is een eis uit de norm zelf, geen zelfstandige wettelijke verplichting.
Welke inspecties helpen elektrische branden in bedrijven voorkomen?
Inspecties die elektrische branden in bedrijven helpen voorkomen, zijn vooral inspecties die gebreken, overbelasting en onveilige situaties vroegtijdig zichtbaar maken. Afhankelijk van de installatie gaat het vaak om NEN 3140, Scope 10, NEN 1010, Scope 12 of aanvullende beoordelingen na verbouwing, schade of functiewijziging.
Welke inspectie passend is, hangt af van het doel. Er is namelijk verschil tussen arbeidsveiligheid, brandveiligheid, oplevering van nieuwe installaties en inspectie van zonnestroominstallaties. Ook verzekeraars kunnen aanvullende eisen stellen, afhankelijk van de polisvoorwaarden.
- NEN 3140 richt zich op veilige bedrijfsvoering van bestaande elektrische installaties en arbeidsmiddelen in het laagspanningsgebied. Deze inspectie helpt risico’s voor medewerkers en bezoekers te signaleren.
- Scope 10 richt zich op de brandveiligheid van elektrische installaties en aangesloten apparatuur. Deze SCIOS-inspectie is gebaseerd op NTA 8220.
- NEN 1010 ziet op ontwerp en aanleg van nieuwe laagspanningsinstallaties en op wijzigingen of uitbreidingen.
- Scope 12 is bedoeld voor inspectie van PV-installaties, met aandacht voor elektrische en brandveiligheidsrisico’s.
In de praktijk vullen deze beoordelingen elkaar vaak aan. Een bedrijf kan bijvoorbeeld een bestaande installatie periodiek laten beoordelen volgens NEN 3140, terwijl voor brandveiligheid van dezelfde omgeving ook een Scope 10-inspectie relevant kan zijn. Na nieuwbouw, uitbreiding of functiewijziging kan daarnaast een toetsing aan NEN 1010 nodig zijn.
Belangrijk is dat een inspectie geen absolute garantie geeft op veiligheid of verzekeringsdekking. Een inspectie helpt vooral om risico’s te signaleren, te beoordelen en gericht op te volgen.
Hoe helpt EKCN bij het voorkomen van bedrijfsbranden door elektrische installaties?
Een gespecialiseerde inspectiepartner helpt bedrijfsbranden door elektrische installaties voorkomen door risico’s systematisch in kaart te brengen, duidelijk te rapporteren en inspecties tijdig te plannen. Zo krijgen ondernemers inzicht in brandrisico’s, relevante normen en mogelijke vervolgstappen zonder onnodige verstoring van de bedrijfsvoering.
- inspectie van elektrische installaties en aangesloten apparatuur met focus op brandveiligheid en gebruiksveiligheid
- beoordelingen volgens onder meer Scope 10, Scope 12, NEN 1010 en NEN 3140, afhankelijk van de situatie
- heldere rapportages met concrete bevindingen en afkeurpunten
- proactieve planning van herinspecties zodat termijnen beter bewaakt blijven
- korte doorlooptijden en een onafhankelijke inspectiebenadering
EKCN ondersteunt organisaties bij het tijdig signaleren en verkleinen van elektrische brandrisico’s met onafhankelijke inspecties, duidelijke uitleg en praktische opvolging. Wil je weten welke keuring past bij jouw pand, installatie of PV-systeem, neem dan contact op via de contactpagina of direct offerte aanvragen.