Als apparaten worden afgekeurd tijdens een NEN 3140-keuring, betekent dat meestal dat ze op dat moment niet veilig genoeg zijn voor normaal gebruik of niet voldoen aan de beoordelingscriteria van de inspectie. De juiste vervolgstap is het risico laten beoordelen, het apparaat zo nodig direct buiten gebruik stellen en daarna kiezen voor reparatie, herkeuring of vervanging.
Dat geldt vooral voor organisaties waar medewerkers elektrische arbeidsmiddelen gebruiken en waar veiligheid, bedrijfscontinuïteit en documentatie belangrijk zijn. De ernst van de afkeur bepaalt wat direct nodig is, want een klein administratief gebrek vraagt iets anders dan een technisch defect met direct gevaar.
Hieronder lees je wat een afkeur precies betekent, wat je meteen moet doen en hoe een herkeuring daarna verloopt.
Wat betekent het als apparaten worden afgekeurd tijdens een NEN 3140-keuring?
Een afkeuring tijdens een NEN 3140-keuring betekent dat een apparaat niet voldoet aan de eisen die bij de inspectie zijn beoordeeld voor veilig gebruik. Dat kan gaan om zichtbare schade, een defecte beveiliging, onjuiste reparaties, ontbrekende identificatie of meet- en beproevingsresultaten die buiten de norm vallen.
Bij een inspectie wordt niet alleen gekeken naar metingen. De beoordeling bestaat doorgaans uit een visuele inspectie en, waar nodig, meting of beproeving. Het doel daarvan is vast te stellen of een elektrisch arbeidsmiddel veilig gebruikt kan worden binnen de bedrijfsvoering. Een afkeur zegt dus niet automatisch dat een apparaat totaal onbruikbaar is in elke denkbare situatie, maar wel dat het in de beoordeelde staat niet als voldoende veilig is aangemerkt.
In de praktijk komen onder meer deze oorzaken voor:
- beschadigde kabels, stekkers of behuizing
- loszittende onderdelen of tekenen van oververhitting
- ondeugdelijke aarding of isolatie
- eerdere reparaties die niet aantoonbaar correct zijn uitgevoerd
- ontbrekende markering, registratie of keuringsstatus
Wie meer wil weten over de achtergrond en toepassing van de norm vindt meer informatie over NEN-3140-certificering. Belangrijk is vooral dat een afkeur een signaal is om gericht actie te nemen, niet om het rapport in een map te laten verdwijnen.
Wat moet je direct doen met een afgekeurd apparaat?
Met een afgekeurd apparaat moet je direct beoordelen of er sprake is van onmiddellijk gevaar. Als dat zo is, moet het apparaat direct uit bedrijf worden genomen en beveiligd worden tegen opnieuw inschakelen of gebruiken, totdat herstel of vervanging heeft plaatsgevonden.
Die lijn sluit aan op de normgedachte achter NEN 3140: gebreken met direct gevaar vragen om onmiddellijke maatregelen. Dat is geen administratieve formaliteit, maar een praktische veiligheidsmaatregel. Denk aan een apparaat met beschadigde isolatie, brandsporen, een defecte stekker of een onveilige behuizing.
Een verstandige eerste aanpak is:
- haal het apparaat uit gebruik
- markeer duidelijk dat het is afgekeurd
- voorkom dat collega’s het opnieuw aansluiten
- leg vast wat de afkeurreden is
- laat een deskundige beoordelen of reparatie zinvol en verantwoord is
Niet elk gebrek heeft dezelfde urgentie. Een ontbrekend label is iets anders dan een elektrisch defect. Toch is het verstandig om ook bij lichtere afwijkingen snel te handelen, omdat onduidelijkheid over de status van een apparaat in de praktijk tot verkeerd gebruik kan leiden.
Laat medewerkers afgekeurde apparaten niet zelf openen of herstellen als zij daar niet voor zijn aangewezen en opgeleid. Bij elektrische risico’s hoort de beoordeling thuis bij een vakbekwaam persoon of een andere daarvoor bevoegde deskundige binnen of buiten de organisatie.
Kun je een afgekeurd apparaat repareren of moet je het vervangen?
Een afgekeurd apparaat kun je soms repareren, maar vervanging is in andere gevallen verstandiger of noodzakelijk. De keuze hangt af van de aard van het defect, de technische staat, de leeftijd van het apparaat, de beschikbaarheid van onderdelen en de vraag of veilig herstel aantoonbaar mogelijk is.
Reparatie ligt vaak voor de hand bij relatief beperkte en goed herstelbare gebreken, zoals een vervangbare aansluitleiding of een defect onderdeel dat volgens de specificaties kan worden vernieuwd. Vervanging is meestal logischer als het apparaat structureel versleten is, meerdere gebreken heeft of als herstel economisch of technisch niet meer verantwoord is.
Let bij die afweging op de volgende punten:
- is de oorzaak van de afkeur duidelijk vastgesteld
- kan een deskundige het gebrek veilig en correct herstellen
- blijft het apparaat na herstel geschikt voor het beoogde gebruik
- zijn documentatie en herbeoordeling achteraf mogelijk
- weegt de reparatie op tegen de resterende levensduur
Bij machines of vaste installatiedelen kan de beoordeling breder zijn dan alleen NEN 3140. Afhankelijk van de situatie kunnen ook ontwerp, aanleg, brandrisico of verzekeringsvoorwaarden een rol spelen. Zo ziet NEN 1010 op ontwerp en aanleg van nieuwe of gewijzigde laagspanningsinstallaties, terwijl een verzekeraar daarnaast een SCIOS-inspectie kan vereisen. Dat zijn verschillende kaders met een eigen doel.
Hoe werkt een herkeuring na reparatie of vervanging?
Een herkeuring na reparatie of vervanging controleert of het afgekeurde apparaat weer veilig gebruikt kan worden en of het geconstateerde gebrek daadwerkelijk is opgelost. De herkeuring bestaat meestal uit een nieuwe beoordeling van de relevante punten, zoals visuele controle en waar nodig meting of beproeving.
De precieze omvang van de herkeuring hangt af van wat er is aangepast. Bij een eenvoudige vervanging door een nieuw apparaat ligt de nadruk vaak op registratie, identificatie en ingebruikname binnen het interne beheer. Bij reparatie van een bestaand apparaat moet juist worden vastgesteld of het herstel technisch in orde is en of er geen nieuwe risico’s zijn ontstaan.
In de praktijk hoort daar meestal het volgende bij:
- controle van de uitgevoerde reparatie of vervanging
- visuele inspectie op schade, montage en markering
- relevante metingen of beproevingen
- vastlegging van de uitkomst in de administratie
- vrijgave voor gebruik pas na een positieve beoordeling
Goede documentatie is hierbij belangrijk. Niet alleen voor intern overzicht, maar ook omdat je bij audits, incidentonderzoek of vragen van een verzekeraar wilt kunnen laten zien welke afwijking is gevonden, welke maatregel is genomen en wanneer het apparaat opnieuw is beoordeeld.
Werk je met veel arbeidsmiddelen, dan helpt een vaste systematiek voor registratie en opvolging. De norm kent ook methoden om inspectie-intervallen te bepalen op basis van factoren zoals gebruiksfrequentie, deskundigheid van de gebruiker, omgeving en kans op beschadiging. Daardoor sluit de planning beter aan op het werkelijke risico.
Hoe helpt EKCN bij afgekeurde apparaten tijdens een NEN 3140-keuring?
Bij afgekeurde apparaten tijdens een NEN 3140-keuring helpt EKCN organisaties vooral met een duidelijke beoordeling, heldere rapportage en praktische opvolging. Daardoor weet je niet alleen dát een apparaat is afgekeurd, maar ook welke vervolgstap logisch is: buiten gebruik stellen, laten herstellen, vervangen of opnieuw laten beoordelen.
- EKCN voert inspecties uit met aandacht voor zowel visuele controle als meting en beproeving waar dat nodig is
- EKCN rapporteert concreet welke afwijkingen zijn vastgesteld en welke opvolging daarbij past
- EKCN denkt mee over een efficiënte planning, zodat inspecties en herkeuringen de bedrijfsvoering zo min mogelijk verstoren
- EKCN houdt keuringsmomenten bij, zodat vervolgafspraken tijdig kunnen worden ingepland
- EKCN kan ook adviseren wanneer naast een NEN 3140-beoordeling mogelijk een andere inspectie relevant is, afhankelijk van installatie, gebruik en polisvoorwaarden
Wil je snel duidelijkheid over afgekeurde apparaten of een nieuwe inspectie inplannen, neem dan contact op via de contactpagina of direct offerte aanvragen.